Hulp en ondersteuning

Auteursrechten

Waar moet je op letten als je gebruik wilt maken van materiaal van anderen (zoals foto’s of video’s) in je eigen verslag of product? Hier vind je alle regels.

Auteursrechten Informatiepunt

Het Auteursrechten Informatiepunt (AIP) dient als eerste vraagbaak op het gebied van auteursrechten bij de Hogeschool Utrecht, en de uitwerking van de auteurswet in het hoger onderwijs. Het AIP is te bereiken via: auteursrecht@hu.nl.

Wil je weten waar je op moet letten? Bekijk dan de video hieronder.

Docenten

Als gebruiker

Voor hergebruik van materiaal van anderen in je eigen publicaties, kun je gebruik maken van de standaard methoden: citeren en parafraseren. Maak altijd gebruik van bronvermelding. De bibliotheek heeft daar een handige tool voor, biedt ondersteuning en verzorgt trainingen. Hiernaast kun je als docent gebruik maken van uitzonderingen in de auteurswet voor het niet-commerciële onderwijs, en van de overeenkomst die hogescholen in Nederland met Stichting UVO hebben gesloten (de zogenaamde readerregeling).

Readerregeling

De basisregels staan uitgelegd in de Vuistregels voor Digitale Readers. Docenten kunnen meer informatie over ondersteuning krijgen bij hun leidinggevenden.

Beeldmateriaal

Voor beeldmateriaal gelden in het onderwijs iets andere regels, zie hiervoor de Vuistregels voor Beeld en Geluid.

Digitale bestanden gebruiken

Doorgaans is het downloaden van digitale bestanden van internet en hergebruiken in een onderwijsplatform niet toegestaan. Echter, linken naar een rechtmatig gepubliceerde bron mag altijd. Ook kun je bestanden uit een aantal HU-databanken hergebruiken, zie het overzicht: Voorwaarden voor hergebruik per uitgever.

Als maker

Als je zelf onderwijsmateriaal maakt ligt doorgaans het auteursrecht bij de hogeschool, als werkgever. Hierin volgen we auteurswet art 7 en de CAO voor het HBO. Er moet wel een dienstverband zijn, dus voor bijvoorbeeld PNIL-ers geldt dit niet. Verder geldt dit alleen als de werknemer de publicatie heeft geschreven in het kader van de uitoefening van het werk en ten behoeve van de werkgever.

Als je onderwijsmateriaal maakt met meerdere collega’s buiten de hogeschool dan kan het auteursrecht dus bij verschillende personen of instanties liggen.

De afspraken die binnen de Hogeschool Utrecht zijn gemaakt met betrekking tot auteursrechten van documenten gemaakt door docenten, medewerkers en studenten, zijn vastgelegd in de auteursrechtenregeling HU.

Overdracht aan derden

Als je materiaal dat je bij de HU hebt ontwikkeld ook voor een uitgave bij een commerciële uitgever wilt gebruiken, is het verstandig hierover met een leidinggevende of teamleider afspraken te maken. De hogeschool ondersteunt Open Access en Creatve Commons dus zal altijd een voorkeur hebben voor niet exclusieve licenties bij hergebruik.

Onderzoekers

Als gebruiker

Voor hergebruik van materiaal van anderen in je eigen publicaties, maak je gebruik van de standaard methoden: citeren en parafraseren. Maak altijd gebruik van bronvermelding. De bibliotheek heeft daar een handige tool voor, biedt ondersteuning en verzorgt trainingen.

Als maker

Als onderzoeker in dienst van de hogeschool volg je, tenzij schriftelijk anders is afgesproken, de afspraken rond auteursrecht die gelden voor docenten. Als je bij meerdere werkgevers in dienst bent, of in teams onderzoek doet waarin mensen zitten die in dienst zijn bij andere werknemers of freelance werken, is het verstandig om van te voren afspraken te maken.

Bij publicatie van je onderzoek (artikelen, blogbijdragen, etc maar ook datasets) is het goed te weten dat de hogeschool open access ondersteunt en bij voorkeur haar eigen publicaties onder die voorwaarden naar buiten brengt.

Of een bepaald tijdschrift open access toestaat en onder wat voor voorwaarden, is in de internationale databank Sherpa Romeo te zien. Ook kun je de Directory of open Access Journals (DOAJ) raadplegen.

Als je voor je publicatie subsidie ontvangt van OCW, SZW of VWS, moet je rekening houden met de kaderregeling subsidieverstrekking waar Artikel 5.8 en 5.9 extra voorwaarden op het gebied van auteursrecht bevatten.

Overdracht aan derden

Als je materiaal dat je bij de HU hebt ontwikkeld ook voor een uitgave bij een commerciële uitgever wilt gebruiken, is het verstandig hierover met een leidinggevende of teamleider afspraken te maken. De hogeschool ondersteunt Open Access en Creative Commons en heeft de voorkeur voor niet exclusieve licenties bij hergebruik.

Studenten

Als gebruiker

Wil je als student gebruik maken van materiaal van anderen in jouw product (foto, muziek, tekst etc) vraag dan altijd om toestemming van de maker,  citeer je bron op de correcte manier, of zoek naar open access materiaal met Creative Commons licenties.

Als maker

Studenten ingeschreven bij de Hogeschool behouden hun auteursrecht. Zij zijn de maker in de zin van de auteurswet en kunnen alleen auteursrecht op hun eigen werk afstaan op basis van vrijwilligheid en bij voorkeur schriftelijk vastgelegd. De Hogeschool zal op geen enkele manier rechten claimen op werk van studenten. Als een stage verlenend bedrijf bepaalde rechten wil doen gelden op werk van studenten is het verstandig daar van te voren schriftelijke afspraken over te maken.

De afspraken die binnen de Hogeschool zijn gemaakt met betrekking tot auteursrechten van documenten gemaakt door docenten, medewerkers en studenten zijn vastgelegd in de auteursrechtenregeling HU.

Als student kun je jouw scriptie laten publiceren in bijvoorbeeld de HBO Kennisbank, maar je bent daartoe niet verplicht.

In alle gevallen: doe aan bronvermelding.

Veelgestelde vragen

Vragen en antwoorden over auteursrechten bij de HU.

Ik ben in dienst van de HU. Wie heeft het auteursrecht als ik een tijdschriftartikel/boek schrijf?

De Hogeschool: de werkgever is de auteursrechthebbende van een werk dat door een personeelslid, op eigen initiatief dan wel in opdracht van HU, in het kader van de aanstelling is. De Hogeschool volgt hier de landelijke afspraak in de CAO voor het HBO. Bij universiteiten gelden andere regels.

Wat is de readerovereenkomst?

De Readerovereenkomst is een overeenkomst die het gebruik van auteursrechtelijk beschermde werken in syllabi en readers regelt. De koepelorganisaties VSNU en Vereniging Hogescholen hebben elk een overeenkomst afgesloten met de belangenorganisaties van Nederlandse en buitenlandse uitgevers. Hoger onderwijsinstellingen betalen aan de uitgevers een billijke vergoeding voor het overnemen van korte gedeelten uit boeken en tijdschriften. Het betalen van een billijke vergoeding komt voort uit wat is vastgelegd in de Auteurswet in artikel 16. De billijke vergoeding wordt berekend op basis van een jaarlijkse vergoeding per student en geldt voor analoog als digitaal gebruik.

Hoe werkt de licentie op de Kluwer databanken?

Volgens de nieuwe licentie (per 2014) is het niet meer mogelijk kosteloos materiaal over te nemen. Kluwer wil via Stichting Pro gemeld en betaald worden voor hergebruik. Hierbij geldt het normale verschil tussen korte en lange overnames. Linken naar materiaal dat in de databanken van Kluwer zit, kan wel kosteloos.Vragen specifiek over de wijzigingen bij Kluwer kunnen gestuurd worden naar Simone Oostendorp.

Mag ik pdf bestanden van internet downloaden en op Sharepoint, HUBL, Canvas of een andere ELO (electronische leeromgeving) zetten?

Nee, tenzij. De meeste publicaties zijn auteursrechtelijk beschermd. Er rust echter geen auteursrecht op overheidsinformatie, zoals wetten, kamerstukken, rechterlijke vonnissen openbare besluiten, overheidsadviezen en dergelijke. Dit soort openbare overheidsinformatie kan onbeperkt worden verveelvoudigd en openbaar gemaakt.

Wat is creative commons?

Met  CC-licenties kan een maker een werk beschikbaar stellen voor hergebruik. Hieraan kan de maker voorwaarden stellen, bijvoorbeeld wel/ geen naamsvermermelding, wel / geen commercieel hergebruik. Ook kan de maker afgeleide werken toestaan onder bepaalde voorwaarden. De Hogeschool Utrecht ondersteunt, samen met andere hogescholen het gebruik van Creative Commons licenties.

Hoe zit het met copyright vermelding?

Auteursrechtelijke bescherming ontstaat bij het maken van een werk. Het auteursrecht ontstaat automatisch, je hoeft er niets extra’s voor te doen. Ook is het gratis, je hoeft nergens iets te registreren.
Een copyright-vermelding is dus niet nodig, maar het kan wel handig zijn, zodat duidelijk is wie de auteursrechthebbende is. Vaak wordt het nog aangevuld met bijvoorbeeld de volgende tekst:

Alle rechten voorbehouden. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 h Auteurswet 1912 dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht
. Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp.

Mag een aangekochte dvd gestreamd worden?

Nee, tenzij je schriftelijke toestemming hebt van de maker / producent. Er kunnen verschillende beperkingen van belang zijn voor de HU-praktijk (art. 15-16 AW)

Mogen er copyright vermeldingen in docentenhandleidingen en studiemateriaal gezet worden?

Ja, om ongewenst hergebruik buiten de hogeschool te voorkomen kan een vermelding in het werk gezet worden. De rechten liggen formeel wel bij de hogeschool (CAO HBO art. 7), maar als maker kun je ook vragen om persoonlijk op de hoogte gebracht te worden van hergebruik. Echter – hergebruik binnen de hogeschool is in principe toegestaan.

Is embedden toegestaan?

Ja, embedden van auteursrechtelijk beschermd materiaal, zoals video op Vimeo en Youtube , maakt geen inbreuk op het auteursrecht. De video moet wel legaal online gezet zijn en vanuit je presentatie of lesmateriaal is bronvermelding verplicht. Dat heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie bepaald in oktober 2014. Eerder bepaalde het Europese Hof dat ook linken naar auteursrechtelijk beschermd materiaal is toegestaan. De nieuwe uitspraak over embedden is grotendeels op deze zaak gebaseerd. Het verschil tussen embedden en linken is dat het auteursrechtelijk beschermd materiaal bij embedden direct op een andere website wordt getoond, terwijl een link juist naar de originele bron verwijst.

Mag ik zonder toestemming 3 pagina's (10% van een boek) scannen en als pdf aan mijn studenten aanbieden?

Ja, volgens de readerregeling die de Vereniging Hogescholen met Stichting Pro afsloot, is een korte overname afgekocht. Een korte overname is: Niet-literair boek: maximaal 10.000 woorden, maar niet meer dan een derde van het originele werk.

Mag ik zonder toestemming 80 pagina's (11.000 woorden) - 45 % van een boek scannen en als pdf aanbieden aan studenten?

Een lange overname is: meer dan 10.000 woorden of meer dan 1/3de van een werk. Hiervoor moet apart bij Stichting Pro om toestemming worden gevraagd.

Mag ik een plaatje opnemen in een presentatie?

Ja, indien voor onderwijsdoeleinden, binnen de muren van de HU, en het plaatje rechtmatig openbaar is gemaakt, kun je het met bronvermelding hergebruiken.

Mogen studenten toestemming weigeren voor openbaar maken (HBO-kennisbank) van hun scriptie?

Ja, studenten zijn zelf auteursrechthebbend (naast evt. rechten van stage verstrekkende bedrijven).

Heb ik auteursrechten als ik meewerk aan een publicatie bij een kenniskring van de Hogeschool Utrecht?

Nee, de rechten liggen bij de werkgever (CAO HBO) tenzij anders afgesproken. Aan te raden is dan om de afspraken hierover schriftelijk vast te leggen.

Hulp nodig?

De medewerkers van het Auteursrechten Informatie Punt helpen je graag.

Switch to English English
× App de balie