Auteursrechten

Als gebruiker

Voor hergebruik van materiaal van anderen in je eigen publicaties, kun je gebruik maken van citeren en parafraseren. Maak daarbij altijd gebruik van bronvermelding. De bibliotheek heeft daar de handige tool Refworks voor, biedt ondersteuning en verzorgt trainingen. Hiernaast kun je als docent gebruik maken van uitzonderingen in de auteurswet voor het niet-commerciële onderwijs, en van de overeenkomst die hogescholen in Nederland met Stichting UvO hebben gesloten (de zogenaamde Easy Access regeling).

Easy Access regeling HBO

Er is een overeenkomst getekend tussen de Vereniging Hogescholen en de Uitgeversorganisatie voor Onderwijslicenties (Stichting UvO) over het gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal in het HBO onderwijs: de Easy Access regeling. Als docent kun je nu veel eenvoudiger literatuur en afbeeldingen delen met studenten via Canvas, Teams of andere leeromgevingen. De HU betaalt hiervoor een jaarlijkse afkoopsom. De afspraken zijn:

• Je mag tot en met 50 pagina’s uit een werk overnemen, op voorwaarde dat dit maximum 25% van de oorspronkelijke publicatie is.
• Je mag maximaal 50 afbeeldingen in presentaties gebruiken (PowerPoint, Prezi, e.d.). Er zijn twee voorwaarden: je mag maximaal 10 werken van dezelfde maker gebruiken en niet meer dan 25 afbeeldingen uit hetzelfde werk.
• Bronvermelding blijft verplicht en direct linken heeft de voorkeur.

Zie ook de infographic

Lange overnames: Wil je meer dan 50 pagina’s (of meer dan 25% van het werk) gebruiken? Dan spreek je van een lange overname. Lange overnames kunnen alleen met toestemming van de leidinggevende van je instituut aangevraagd worden. De factuur wordt door het instituut betaald. Ook moet er een ordernummer worden aangevraagd via bestellen@hu.nl. ​​Voor lange overnames gebruik je dit formulier aanvraag lange overnames. ​​Het gebruik van papieren readers wordt vanuit de HU ontmoedigd.

Toestemming voor publicatie van documenten: Soms zijn auteurs flexibel als het gaat om het gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal in het onderwijs. Door toestemming te vragen, kun je voorkomen dat je het formulier voor lange overnames moet invullen, wat kosten voor je instituut bespaart.

Via deze link vind je het toestemmingsformulier dat door jou en de auteursrechthebbende moet worden ingevuld.

Open access materiaal: Open access staat voor vrije toegang tot en vrij gebruik van materiaal. Maar ook voor open access materiaal geldt dat als je meer dan 50 pagina’s van één werk wilt gebruiken, je een aanvraag moet indienen met het formulier aanvraag lange overnames.

Digitale bestanden gebruiken

Doorgaans is het downloaden van digitale bestanden van internet en hergebruiken in een onderwijsplatform niet toegestaan. Echter, linken naar een rechtmatig gepubliceerde bron mag altijd. Ook kun je bestanden uit een aantal HU-databanken hergebruiken.

Als maker

Als je zelf onderwijsmateriaal maakt ligt doorgaans het auteursrecht bij de hogeschool, als werkgever. Hierin volgen we auteurswet artikel 7 en de CAO voor het HBO. Er moet wel een dienstverband zijn, dus voor bijvoorbeeld PNIL-ers geldt dit niet. Verder geldt dit alleen als de werknemer de publicatie heeft geschreven in het kader van de uitoefening van het werk en ten behoeve van de werkgever.

Als je onderwijsmateriaal maakt met meerdere collega’s buiten de hogeschool dan kan het auteursrecht dus bij verschillende personen of instanties liggen.

De afspraken die binnen de Hogeschool Utrecht zijn gemaakt met betrekking tot auteursrechten van documenten gemaakt door docenten, medewerkers en studenten, zijn vastgelegd in de auteursrechtenregeling HU.

Overdracht aan derden

Als je materiaal dat je bij de HU hebt ontwikkeld ook voor een uitgave bij een commerciële uitgever wilt gebruiken, is het verstandig hierover met je leidinggevende of teamleider afspraken te maken. De hogeschool ondersteunt Open Access en Creative Commons dus zal altijd een voorkeur hebben voor niet exclusieve licenties bij hergebruik.

Hergebruiken van materiaal uit onze elektronische bronnen / databanken

De HU Bibliotheek biedt toegang tot elektronische bronnen van verschillende uitgevers. Per uitgever verschilt het op welke wijze het materiaal hergebruikt mag worden. Voor vragen kun je terecht bij het Auteursrechten Informatiepunt.

E-learning

Meer weten over auteursrechten? Doe dan deze e-learning (max. 60 min.)

Als gebruiker

Als je onderzoek doet voor een eigen publicatie (een tijdschriftartikel of een boek) maak je gebruik van bestaande informatie van anderen. Voor hergebruik van materiaal van anderen kun je gebruik maken van citeren en parafraseren of hyperlinken. Bronvermelding is in alle gevallen altijd verplicht.

Citaatrecht (citeren en parafraseren): (AIP)

Het citaatrecht maakt het mogelijk een deel van een werk (bijvoorbeeld een tekst, afbeelding of video) zonder toestemming van de maker te gebruiken, mits je zorgvuldig naar de bron verwijst. Wanneer je citeert uit auteursrechtelijk beschermd werk hoef je ook geen vergoeding te betalen. Hieronder valt zowel het letterlijk citeren uit het werk als ook het parafraseren (herformuleren) van dat werk.

Hyperlinken

Je mag altijd linken naar online materiaal dat vrij beschikbaar is op het internet (mits dat materiaal rechtmatig openbaar gemaakt is). Gebruik zoveel mogelijk permanente hyperlinks.

Voor meer informatie kun je terecht bij het Auteursrechten Informatiepunt (AIP).

Als maker

Binnen het hbo ligt het auteursrecht van gemaakt werk niet bij de medewerker maar bij de werkgever. Dit is vastgelegd in het werkgeversauteursrecht (Artikel 7 Auteurswet), evenals in Artikel E-7 CAO-hbo. Dit betekent dat het auteursrecht op alle kennisproducten die zijn gemaakt in het kader van de aanstelling en opgedragen werkzaamheden, bij de HU ligt.
In de praktijk kunnen HU onderzoekers voor hun eigen kennisproducten keuzes maken namens de rechthebbende (de HU), bijvoorbeeld in contracten bij uitgevers. Zie hoofdstuk 5 van Handreiking open access publiceren voor HU Onderzoek welke voorwaarden daaraan worden gesteld. Deze handreiking  gaat o.a. ook in op gezamenlijk auteursrecht. Van gezamenlijk auteursrecht is sprake als er meerdere auteurs zijn of als een medewerker meerdere werkgevers heeft.

Publiceren van je kennisproduct

Bij publicatie van je onderzoek (artikelen, boeken, blogbijdragen, datasets etc.) is het goed te weten dat de hogeschool Open Access ondersteunt en bij voorkeur haar eigen publicaties onder die voorwaarden naar buiten brengt. Meer informatie over open access publiceren vind je op deze pagina’s:
Publiceren van kennisproducten
Open Access en Open Science

Auteursrecht en Creative Commons licentie

De HU adviseert om kennisproducten te voorzien van een Creative Commons licentie (CC-licentie), tenzij dit onmogelijk is vanuit het oogpunt van wet- en regelgeving, in verband met kennisveiligheid of andere bindende afspraken met derden. Met een CC- licentie worden auteursrechten op een kennisproduct behouden maar bepaalt de auteursrechthebbende in welke mate het kennisproduct verder verspreid mag worden en onder welke voorwaarden.

Publiceren bij een uitgever

Als je materiaal dat je bij de HU hebt ontwikkeld ook voor een uitgave bij een commerciële uitgever wilt gebruiken, is het verstandig hierover met een leidinggevende of teamleider afspraken te maken. De hogeschool ondersteunt Open Access en Creative Commons en heeft de voorkeur voor niet exclusieve licenties bij hergebruik.

Voor advies kun je terecht bij het Auteursrechten Informatiepunt (AIP).

Als gebruiker

Wil je gebruikmaken van auteursrechtelijk beschermd werk? Dan is er toestemming van de rechthebbende nodig. Daar zijn twee uitzonderingen op. Zo mag je zonder toestemming van de maker een kopie van het werk maken. Deze privé-kopie is niet bedoeld om te delen of te verspreiden onder medestudenten. Van software mag je geen privé-kopie maken, tenzij de maker dat expliciet toestaat.

Je mag, óók zonder toestemming, uit andermans werk citeren of parafraseren in papers en scripties. Met een citaat neem je een klein deel letterlijk over. In een parafrase dien je de strekking van andermans werk correct te verwoorden. Daarnaast moet het citaat of de parafrase de inhoud van jouw werk ondersteunen en de omvang dient in verhouding te staan tot het doel. Deze voorwaarden gelden zowel in teksten als in een PowerPoint, een video of andere werkstukken.

Citeer en parafraseer volgens de richtlijnen van bronvermelding die bij jouw opleiding gebruikt worden.

Hergebruik van andermans werk

Onder hergebruik wordt onder andere het ongewijzigd delen en verspreiden van werk van anderen begrepen. Soms mag je het werk zonder toestemming hergebruiken. Dat geldt, uiteraard, voor werken waarvan het auteursrecht is verlopen en voor recentere werken die met een Creative Commons (CC) licentie zijn gepubliceerd. Met een CC-licentie ziet de maker af van bepaalde auteursrechten. In dat geval is niet-commercieel hergebruik, waaronder het delen met medestudenten, mogelijk.

Als maker

Studenten ingeschreven bij de hogeschool behouden hun auteursrecht. Zij zijn de maker in de zin van de auteurswet en kunnen alleen auteursrecht op hun eigen werk afstaan op basis van vrijwilligheid en bij voorkeur schriftelijk vastgelegd. De hogeschool zal op geen enkele manier rechten claimen op werk van studenten. Als een stage verlenend bedrijf bepaalde rechten wil doen gelden op werk van studenten is het verstandig daar van te voren schriftelijke afspraken over te maken.

De afspraken die binnen de hogeschool zijn gemaakt met betrekking tot auteursrechten van documenten gemaakt door docenten, medewerkers en studenten zijn vastgelegd in de auteursrechtenregeling HU.

Als student kun je jouw scriptie laten publiceren in bijvoorbeeld de HBO Kennisbank, maar je bent daartoe niet verplicht.

In alle gevallen: doe aan bronvermelding.